Yazı 1765 yılında yazılmı ve Johnson'ın Shakespeare' olan hayranlığı çok bariz. Yazısında onu yerlere göklere sığdıramıyor. İlginç olan hatalarından da bahsediyor, fakat yine de ne olursa olsun bunlar Shakespeare'in bir dahi olduğu gerçeğini değişmez diye de belirtiyor.
Yazısına;
"that praises are without reason lavished on the dead,and that the honors due only to excellence are paid to antiquity..." diyebaşlayan johnson bizler hep ölüleri övüyoruz diyor. "while an author is yet living we estimate his powersby his worst performance, and when he is dead we rate them by his best." Bir yazar sağken onun en kötü işini değerlendirirken, öldüğü zaman en iyisiyle göz önünde bulunduruyoruz diyor.
Daha sonra Shakespeare' in zamanının en iyi oyun yazarı olduğundan bahsederken, onun bütün evrene hitap ettiğinden bahsediyor. Okurken hiç kimsenin onun verdiği zevki vermeyeceğini söylerken ayrıca onu oyunlarının yaşamın aynası olduğunu savunuyor.
"Shakespeare is above all writers, at least above all modern writers, the poet of nature; the poet that holds up to his readers afaithful mirror of manners and of life."
Ek olarak yine Shakespeare karakterlerinin gerçek hayatı yansıttığını söylüyor.
iyi ve kötü yaşamın bir parçası olduğundan ve Shakespare bunu sürekli oyunlarında işlediğinden yine Johnson'a göre onun iyi bir yazar olmasının özelliklerinden biri.
Shakespeare'in komedi ve trajediyi birbirine karıştırmasından pek memnun değil. Shakespeare'in bu konuda tek olduğunu ve bunu kasıtlı yaptığını söylüyor. Yani oyunlarını yazarken bildiğini okuyan hiçkimsenin doğru veya yanlış bulmasını önemsemeden yazdığını söylüyor.
Diğer hatalarından bahsetmek gerekirse:
Sacrifice of virtue to convenience: Shakespeare'in ahlak dersi verme kaygısı olmadığından bahsediyor. Johnson'a göre bir yazarın görevi dünyayı daha iyi bir yer halin getirmektir ama Shakespeare bunu önemsemiyor.
Loosely formed plots: Uzayan bazı oyunları okuyucunun konudan kopmasına neden oluyor.
Bunun aksine bazı oyunlarını kısa keserek mükemmel olmasına engel oluyor.
"Shakespeare as a violator of chronology." Yani drama'yı mükemmel yapan o 3 önemli özellikten ikisi unity of time and place shakespeare'in oyunlarında yok. Shakespare'in oyunlarında sadece unity of action vardır.
Johnson ayrıca Shakespeare'in genellikle komedi sahnelerinde başarılı olmadığını ve onun tutku anlayışının da farklı olduğunu düşünüyor.
ek olarak olayları daha düz bi şekilde anlatacağına bir sürü kelime kabalıklığı yapmasından da şikayet ediyor. Bazı sözlerinin de soğuk ve zayıf olduğunu söylüyor.
Ne olursa olsun shakespeare'e yine de hayran olduğunu tekrardan dile getiriyor tabi. Önsözünü de yine ona övgüler yağdırarak sonlandırıyor.
William Shakespeare günümüzde bile hala en çok okunan yazarlardan biridir. Trajikomik kavramını tiyatroya kazandıran yazardır. Oyunlarının yanı sıra 154 adet sone yazmıştır Tiyatro oyunlarını okunsun diye değil ancak sahnede oynansın diye oyun yazarlardı. Bu yüzden Shakespeare'in oyunları ölümünden 7 yıl sonra yayınlandı. Shakespeare hem büyük bir tragedya yazarı hem de büyük bir komedya yazarıdır. Onun oyunlarının konuları birçok eleştirmen tarafından evrensel olarak kabul edilir bu yüzden hala severek okunmaktadır. Christopher Marlowe en çok ruhunu şeytana satan Dr. Faustus oyunu ile tanınır. Oyunun ne kadar değerli ve orijinal olduğu konusu benim açımdan tartışmaya pek açık değil. Fakat, ille de bir karşılaştırma yapmam gerekiyorsa Shakespeare benim için çok başka bir yerde.
Marlowe deyince aklımıza Dr. Faustus gelebilir: Ruhunu Şeytana satan adam. Dr. Faustus, iki farklı gelenek arasında kalmış bir karakterdir. Bu durum, oyunda iyi melek (Good Angel) ve kötü melek (Bad Angel) aracılığıyla sembolize edilir.
Karakter sürekli olarak kendi içinde bölünmüş durumdadır; bilgi arzusu ile dini inancı arasında çatışma yaşar. Bu iç bölünme, modern benliğin (self) ortaya çıkışının da bir göstergesi olarak yorumlanabilir. Faustus'un kendisine karşı verdiği mücadele, her şeyi sorgulaması ve bilgiye ulaşma isteği nedeniyle ortaya çıkar. Dr. Faustus simya ile ilgilenmektedir. Simya; sıradan metalleri altına dönüştürmeyi, böylece zengin olmayı amaçlayan bir uğraştır. Ancak simya yalnızca maddi dönüşümü değil, insanın doğaya hükmetme arzusunu da temsil eder. Bilginin kendisi kötü değildir; nasıl kullanıldığı önemlidir.
Dr. Faustus'un amacı yalnızca öğrenmek değildir.
-bilgisini güce dönüştürmek,
-doğayı kontrol etmek,
-insanların ulaşamadığı şeylere ulaşmak ister.
Bu nedenle bilgi onun için bir iktidar (power) aracıdır.
Ayrıca yalnızca dini bilgiyle yetinmek istemez.
-seküler dünyayı,
-doğayı,
-bilimi,
-insan deneyimini keşfetmek ister.
Bu yüzden de ruhunu şeytana satar. Marlowe'un Doctor Faustus eserinde Faustus lanetlenir.
Shakespeare'in aslında var olmadığını, uydurulmuş bir kişi olduğunu, William'ın sadece sarhoş bir tiyatro oyuncusu olduğunu anlatan bir filmdir "Anonymous." Bir tane el yazısı bile yoktur zaten. Peki kimdir bu mükemmel eserlerin sahibi? Kimileri der ki Christopher Marlowe, kimileri Ben Jonson kimileri de Francis Bacon. Filmde gerçekte kim olduğu söylenmez ama bir asilzade canlandırır eserlerin sahibini. Buna en yakın kişi de bence Francis Bacon'dır. Kendisi eski Büyük Britanya Lort Yüksek Şansölyesidir. Aynen filmdeki gibi giyinir ve yönetimde yüksek mevkidedir. Böyle büyük bir devlet adamının bir yazar ve şair olması o dönemler için kabul edilemez ve o da kendisinin yerine geçecek William'ı bulur. Wikipedia'daki bazı bilgiler de bunu doğruluyor ama yine de hiçbir resmi kanıtı olmadığı için sır olarak kalacak bir bilgidir. Çarpıcı bir film gerçekten. Filmi izlemenizi şiddetle tavsiye ederim.
Trajedileri, komedileri, soneleri ve İngiliz diline kattığı yeni kelime ve kavramlarıyla Shakespeare bir numaradır benim için. İkincisi de Chaucer'dır. Marlowe ve Ben Jonson gibi yazarlar maalesef bu ikisinin yanında bence sönük kalıyor.
Kötü bilinmektense, iyisi mi, kötü ol,
Zaten lekeliyorlar kötü değilsen bile;
Keyif senin hakkındır, ama harcarlar bir yol;
Bizim içimiz temiz, onlar bakar kem gözle.
Yoksa, başka sahte ve kahpe gözler nereden
Çıkarır içimdeki coşkulu, çapkın kanı?
Zaaflarıma bakıp - onlar benden beterken-
Niye kötülüyorlar bence iyi olanı?
Hayır, ben neysem oyum. Bende bunca günah var
Diyenler ayna tutar kendi günahlarına:
Ben ne kadar doğruysam o kadar eğri onlar,
Habis düşünceleri yargı olamaz bana,
Meğer ki hepten şuna inansınlar: her yerde!
Herkes kötüdür, hem de iktidar kötülerde.
Çeviri: Talat Sait Halman
Orijinali:
’Tis better to be vile than vile esteemed
When not to be receives reproach of being,
And the just pleasure lost, which is so deemed
Not by our feeling but by others' seeing.
For why should others’ false adulterate eyes
Give salutation to my sportive blood?
Or on my frailties why are frailer spies,
Which in their wills count bad that I think good?
No, I am that I am; and they that level
At my abuses reckon up their own:
I may be straight though they themselves be bevel;
By their rank thoughts my deeds must not be shown,
Unless this general evil they maintain:
All men are bad and in their badness reign.
Yazı 1765 yılında yazılmı ve Johnson'ın Shakespeare' olan hayranlığı çok bariz. Yazısında onu yerlere göklere sığdıramıyor. İlginç olan hatalarından da bahsediyor, fakat yine de ne olursa olsun bunlar Shakespeare'in bir dahi olduğu gerçeğini değişmez diye de belirtiyor.
Yazısına;
"that praises are without reason lavished on the dead,and that the honors due only to excellence are paid to antiquity..." diyebaşlayan johnson bizler hep ölüleri övüyoruz diyor. "while an author is yet living we estimate his powersby his worst performance, and when he is dead we rate them by his best." Bir yazar sağken onun en kötü işini değerlendirirken, öldüğü zaman en iyisiyle göz önünde bulunduruyoruz diyor.
Daha sonra Shakespeare' in zamanının en iyi oyun yazarı olduğundan bahsederken, onun bütün evrene hitap ettiğinden bahsediyor. Okurken hiç kimsenin onun verdiği zevki vermeyeceğini söylerken ayrıca onu oyunlarının yaşamın aynası olduğunu savunuyor.
"Shakespeare is above all writers, at least above all modern writers, the poet of nature; the poet that holds up to his readers afaithful mirror of manners and of life."
Ek olarak yine Shakespeare karakterlerinin gerçek hayatı yansıttığını söylüyor.
iyi ve kötü yaşamın bir parçası olduğundan ve Shakespare bunu sürekli oyunlarında işlediğinden yine Johnson'a göre onun iyi bir yazar olmasının özelliklerinden biri.
Shakespeare'in komedi ve trajediyi birbirine karıştırmasından pek memnun değil. Shakespeare'in bu konuda tek olduğunu ve bunu kasıtlı yaptığını söylüyor. Yani oyunlarını yazarken bildiğini okuyan hiçkimsenin doğru veya yanlış bulmasını önemsemeden yazdığını söylüyor.
Diğer hatalarından bahsetmek gerekirse:
Sacrifice of virtue to convenience: Shakespeare'in ahlak dersi verme kaygısı olmadığından bahsediyor. Johnson'a göre bir yazarın görevi dünyayı daha iyi bir yer halin getirmektir ama Shakespeare bunu önemsemiyor.
Loosely formed plots: Uzayan bazı oyunları okuyucunun konudan kopmasına neden oluyor.
Bunun aksine bazı oyunlarını kısa keserek mükemmel olmasına engel oluyor.
"Shakespeare as a violator of chronology." Yani drama'yı mükemmel yapan o 3 önemli özellikten ikisi unity of time and place shakespeare'in oyunlarında yok. Shakespare'in oyunlarında sadece unity of action vardır.
Johnson ayrıca Shakespeare'in genellikle komedi sahnelerinde başarılı olmadığını ve onun tutku anlayışının da farklı olduğunu düşünüyor.
ek olarak olayları daha düz bi şekilde anlatacağına bir sürü kelime kabalıklığı yapmasından da şikayet ediyor. Bazı sözlerinin de soğuk ve zayıf olduğunu söylüyor.
Ne olursa olsun shakespeare'e yine de hayran olduğunu tekrardan dile getiriyor tabi. Önsözünü de yine ona övgüler yağdırarak sonlandırıyor.
Karakter sürekli olarak kendi içinde bölünmüş durumdadır; bilgi arzusu ile dini inancı arasında çatışma yaşar. Bu iç bölünme, modern benliğin (self) ortaya çıkışının da bir göstergesi olarak yorumlanabilir. Faustus'un kendisine karşı verdiği mücadele, her şeyi sorgulaması ve bilgiye ulaşma isteği nedeniyle ortaya çıkar. Dr. Faustus simya ile ilgilenmektedir. Simya; sıradan metalleri altına dönüştürmeyi, böylece zengin olmayı amaçlayan bir uğraştır. Ancak simya yalnızca maddi dönüşümü değil, insanın doğaya hükmetme arzusunu da temsil eder. Bilginin kendisi kötü değildir; nasıl kullanıldığı önemlidir.
Dr. Faustus'un amacı yalnızca öğrenmek değildir.
-bilgisini güce dönüştürmek,
-doğayı kontrol etmek,
-insanların ulaşamadığı şeylere ulaşmak ister.
Bu nedenle bilgi onun için bir iktidar (power) aracıdır.
Ayrıca yalnızca dini bilgiyle yetinmek istemez.
-seküler dünyayı,
-doğayı,
-bilimi,
-insan deneyimini keşfetmek ister.
Bu yüzden de ruhunu şeytana satar. Marlowe'un Doctor Faustus eserinde Faustus lanetlenir.
Shakespeare'in aslında var olmadığını, uydurulmuş bir kişi olduğunu, William'ın sadece sarhoş bir tiyatro oyuncusu olduğunu anlatan bir filmdir "Anonymous." Bir tane el yazısı bile yoktur zaten. Peki kimdir bu mükemmel eserlerin sahibi? Kimileri der ki Christopher Marlowe, kimileri Ben Jonson kimileri de Francis Bacon. Filmde gerçekte kim olduğu söylenmez ama bir asilzade canlandırır eserlerin sahibini. Buna en yakın kişi de bence Francis Bacon'dır. Kendisi eski Büyük Britanya Lort Yüksek Şansölyesidir. Aynen filmdeki gibi giyinir ve yönetimde yüksek mevkidedir. Böyle büyük bir devlet adamının bir yazar ve şair olması o dönemler için kabul edilemez ve o da kendisinin yerine geçecek William'ı bulur. Wikipedia'daki bazı bilgiler de bunu doğruluyor ama yine de hiçbir resmi kanıtı olmadığı için sır olarak kalacak bir bilgidir. Çarpıcı bir film gerçekten. Filmi izlemenizi şiddetle tavsiye ederim.
Kötü bilinmektense, iyisi mi, kötü ol,
Zaten lekeliyorlar kötü değilsen bile;
Keyif senin hakkındır, ama harcarlar bir yol;
Bizim içimiz temiz, onlar bakar kem gözle.
Yoksa, başka sahte ve kahpe gözler nereden
Çıkarır içimdeki coşkulu, çapkın kanı?
Zaaflarıma bakıp - onlar benden beterken-
Niye kötülüyorlar bence iyi olanı?
Hayır, ben neysem oyum. Bende bunca günah var
Diyenler ayna tutar kendi günahlarına:
Ben ne kadar doğruysam o kadar eğri onlar,
Habis düşünceleri yargı olamaz bana,
Meğer ki hepten şuna inansınlar: her yerde!
Herkes kötüdür, hem de iktidar kötülerde.
Çeviri: Talat Sait Halman
Orijinali:
’Tis better to be vile than vile esteemed
When not to be receives reproach of being,
And the just pleasure lost, which is so deemed
Not by our feeling but by others' seeing.
For why should others’ false adulterate eyes
Give salutation to my sportive blood?
Or on my frailties why are frailer spies,
Which in their wills count bad that I think good?
No, I am that I am; and they that level
At my abuses reckon up their own:
I may be straight though they themselves be bevel;
By their rank thoughts my deeds must not be shown,
Unless this general evil they maintain:
All men are bad and in their badness reign.