Kontrol Yanılsaması bireylerin genelde gelecekteki olayları kontrol edebileceklerini düşünmelerine denir: “Kişinin aslında etkileyemediği ya da rastlantıya bağlı olan sonuçlar üzerinde gerçekte sahip olduğundan daha fazla denetimi olduğunu sanma eğilimidir.” (https://clinisyn.com/) Bu durum aşırı özgüven veya iyimserliğe sebep olabilir. Mesela bir insanın şifa bulacağına inanarak bilerek ve isteyerek zararlı bir şeyi yemesi, koklaması veya zararlı bir duruma maruz kalması ve bu durumun kesinlikle ona iyi geleceğine inanması da kontrol yanılsamasıdır. Bir diğer deyişle bir nevi kendisini kandırmasıdır. Çaresizlik hissini bastırmak için beynimizin uydurduğu bir durumdur. Zaman zaman hepimizin yapmış olduğu bir durum aslında. Mesela bir tartışmayı tekrar tekrar düşünüp şunu söyleseydim sonucu değişirdi diye düşünürüz. Geleceği ilgilendiren sorunları şimdiden çözmeye çalışmak ki bunu ben hep yapıyorum, zamanı gelince yapmayı yavaş yavaş uygulamaya başladım.
“1970'lerin başında yapılan bir çalışmada Glass ve meslektaşları katılımcılardan, arkaplanda rastgele aralıklarla yüksek ve rahatsız edici bir uğultu sesi çalarken basit bir görevi tamamlamalarını istediler. Katılımcıların bir grubu " Kontrolü olan " gruba, araştırmacılara gürültünün durmasını istediklerini ancak bunu yapmamalarının çok tercih edildiğini bildirmek için bir düğmeye basabilecekleri söylendi.
"Kontrolü Olmayan " grupta ise böyle bir talimat verilmedi. Her iki grup da görevleri tamamlasa da, sıkıntı seviyeleri de ölçüldü. İlginç bir şekilde, çalışma katılımcıların neredeyse tamamının düğmeye basmadan aktivitenin sonuna ulaştığını gösterirken, Algılanan Kontrolü Olmayan grubunun önemli ölçüde daha sıkıntılı olduğunu ve daha fazla hata yaptığını gösterdi. Bu sonuç, sadece hoş olmayan bir durumu durdurabileceğimize inanmamızın bile buna tahammül etmemizi kolaylaştırdığını gösterdi! Yani, bir yandan, kontrol yanılsaması bizim için iyidir - kontrol ihtiyacımızı tatmin eder ve bizi çaresiz hissetmekten korur.” (https://psikologca.com/blog/kontrol-yanilsamasi-nedir)
+Bariton :
Literature Queen bu durumu placebo etkisine benzettim. Bu hapı ya da bitkisel bir içeceği içersem iyileşeceğim ya da kötüleşeceğim gibi düşüncelere sahip olup sağlık durumumuzu kontrol edebileceğimizi sanmak gibi.
Hayattaki her şeyi ve herkesi kontrol edemeyeceğimizi gösteren meşhur ve hüzünlü Babam ve Oğlum film sahnesi. Geçmişteki hatalarımızdan ne kadar pişman olursak olalım hiçbir şeye yetişemediğimiz anlar mutlaka olmuştur ve olacaktır da. İnsanız, aciziz ve her şeye gücümüz yetmez. Bunu kabullenebilirsek hayatımızı daha kolay anlayabilir ve daha rahat yaşayabiliriz diye düşünüyorum. Hele ki elimizden geleni yapıp tevekkül edebilirsek sonsuz bir huzura kavuşabiliriz. 'Benim adım Hıdır, elimden gelen budur' felsefesi de çoğu zaman işe yaşayabilir. Evet, gerçekten elimizden gelen buysa artık daha fazla düşünmeyi bırakıp hayırlısı buymuşa odaklanmak bence daha doğru. Böylece kaygı ve stresimiz daha azalabilir, hayata daha olumlu bakabiliriz.
Çok fazla yaptığımı fark ettim, yapıyoruz buna engel olamıyoruz çünkü hepimiz kendimizi başrol sanıyoruz. Acaba maçı izleseydim sonuç yine böyle mi olurdu, ya da izlemeseydim diye çok sordum kendime daha önce. Keşke ile başlayan cümleler de çok kurdum. Bizim elimizde olan şeyler var evet ama elimizde olmayanlar daha çok kabullenebilsek daha huzurlu olacağız.
“1970'lerin başında yapılan bir çalışmada Glass ve meslektaşları katılımcılardan, arkaplanda rastgele aralıklarla yüksek ve rahatsız edici bir uğultu sesi çalarken basit bir görevi tamamlamalarını istediler. Katılımcıların bir grubu " Kontrolü olan " gruba, araştırmacılara gürültünün durmasını istediklerini ancak bunu yapmamalarının çok tercih edildiğini bildirmek için bir düğmeye basabilecekleri söylendi.
"Kontrolü Olmayan " grupta ise böyle bir talimat verilmedi. Her iki grup da görevleri tamamlasa da, sıkıntı seviyeleri de ölçüldü. İlginç bir şekilde, çalışma katılımcıların neredeyse tamamının düğmeye basmadan aktivitenin sonuna ulaştığını gösterirken, Algılanan Kontrolü Olmayan grubunun önemli ölçüde daha sıkıntılı olduğunu ve daha fazla hata yaptığını gösterdi. Bu sonuç, sadece hoş olmayan bir durumu durdurabileceğimize inanmamızın bile buna tahammül etmemizi kolaylaştırdığını gösterdi! Yani, bir yandan, kontrol yanılsaması bizim için iyidir - kontrol ihtiyacımızı tatmin eder ve bizi çaresiz hissetmekten korur.” (https://psikologca.com/blog/kontrol-yanilsamasi-nedir)
Devamını okumak isterseniz linke tıklayabilirsiniz :)
Hayattaki her şeyi ve herkesi kontrol edemeyeceğimizi gösteren meşhur ve hüzünlü Babam ve Oğlum film sahnesi. Geçmişteki hatalarımızdan ne kadar pişman olursak olalım hiçbir şeye yetişemediğimiz anlar mutlaka olmuştur ve olacaktır da. İnsanız, aciziz ve her şeye gücümüz yetmez. Bunu kabullenebilirsek hayatımızı daha kolay anlayabilir ve daha rahat yaşayabiliriz diye düşünüyorum. Hele ki elimizden geleni yapıp tevekkül edebilirsek sonsuz bir huzura kavuşabiliriz. 'Benim adım Hıdır, elimden gelen budur' felsefesi de çoğu zaman işe yaşayabilir. Evet, gerçekten elimizden gelen buysa artık daha fazla düşünmeyi bırakıp hayırlısı buymuşa odaklanmak bence daha doğru. Böylece kaygı ve stresimiz daha azalabilir, hayata daha olumlu bakabiliriz.